سخت مورد بهرهبرداري قرار دادند. ريكولدو در سال 1301 به زادگاهش فلورانس بازگشت و بيست سال ديگر در آنجا زندگي كرد.1 دومينيكي ديگري بهنام جوواني كورايي در سال 1329 سراسقف اعظم سلطانيه شد. او احتمالاً موٴلف كتابي اساسي دربارهٴ چين است. كه تنها ترجمهٴ فرانسهٴ آن مورخ حدود 1331 در دست است. ثابت نشده كه جوواني خود چين را ديده باشد، ولي بيشك در ايران و عراق بيش از غرب اطلاعاتي دراينباره ميتوانست در دسترس او باشد. ممكن است او در تأليف
راهنماي راههاي آسان بهسوي ارض مقدس شركت كرده باشد. اين كتاب به بروكار نامِ مجعولي منسوب است.
چين. ختاي دوردست جاذبهٴ زيادي براي بازرگانان حادثهجوي آن روزگار داشت و هنگامي كه شهرت برادران پولو (سيزدهم ـ 2) و جوواني مونته كوروينويي (سيزدهم ـ 2) را در نظر بگيريم، اين جاذبه موجب تعجب نيست. آخري تا حدود 1328 زنده بود، ولي نتوانست به كشورش برگردد؛ او در خاور دور و احتمالاً در پكن در گذشت. كتاب عجيب ماركوپولو تا اواخر سدهٴ سيزدهم پديدار نشد. پييتروي آبانويي در كتاب خود بدان اشارهاي دارد (حدود 1303، 1310).
جز جوواني كورايي دومينيكي، كه حضورش در چين محقق نيست، ديداركنندگان ايتاليايي اين عصر، دست كم آنان كه هدفشان تبليغ ديني بود، فرانسيسي بودند. آنان ردپاي همكيش خودشان جوواني مونته كوروينويي را دنبال كردند. اين تصادفي نبود؛ دربار پاپ، با اختصاص دادن هر منطقه به يكي از فرقههاي ديني، از رقابتشان جلوگيري ميكرد. مثلاً، هم چنان كه ديدهايم، خاورميانه در اختيار دومينيكيان و خاور دور در اختيار فرانسيسيان قرار گرفته بود. در ميان جانشينان جوواني، پرگرينه كاستللويي بود كه در سال 1307 قايم مقام او شد و او هم آندريوي پروجايي را قايم مقام خود ساخت. هر دو در چين، و احتمالاً در زايتون، درگذشتند، پرگرينه در حدود 1322 و آندريو چند سال بعد. فعاليت اين مردان و همكيشانشان تنها از نامههاي رسمي كه به جمعيت خودشان نوشتهاند معلوم ميشود. بااين همه، گزارش كاملتري از فعاليت فرانسيسيان در خاور دور و از سفرشان به آنجا و بازگشتشان، توسط اُدوريك پوردنونه در اختيار ما قرار گرفته است. اُدوريك خيلي خوشبختتر از سه نفر سابقالذكر بود، زيرا توانست آخرين سالهاي عمرش را در وطن خودش فريولي، در انتهاي شمالي درياي آدرياتيك، بگذراند. او در آخرين سال زندگياش 1330 ـ 1331 سرگذشت خود را تقرير كرد، كه از مهمترين آنها در سدههاي ميانه است. اين سرگذشت به شرح خود مسافرت ميپردازد و اطلاعات فراواني